با حذف ۴ صفر از پول ملی، «تومان» برای همیشه حذف می‌شود

حذف چهار صفر از پول ملی، که به آن اصلاح واحد پولی نیز گفته می‌شود، یک اقدام اقتصادی و مالی است که برخی کشورها برای ساده‌سازی مبادلات پولی، بهبود ظاهر پول، و افزایش اعتماد عمومی به پول ملی خود انجام داده‌اند. این اقدام اما بدون حذف ریشه‌ای مشکلات اقتصادی نمی‌تواند منجر به تغییر واقعی در قدرت خرید مردم یا تورم شود.

اردیبهشت ماه امسال محمدرضا فرزین رئیس کل بانک مرکزی گفت که حذف ۴ صفر یکی از اقدامات مهم امسال است و آن را برای بهبود تصویر جهانی ریال ضروری دانست. حالا اخیرا کمیسیون اقتصادی مجلس این موضوع را تصویب کرده و قرار است بخشی دیگر از جزئیات آن در جلسات بعدی کمیسیون بررسی شود.

یکی از موضوعات در مورد حذف 4 صفر بحث هزینه‌های آن است که یکی از این هزینه‌ها، هزینه‌های چاپ و تولید اسکناس و سکه جدید است؛ چراکه با حذف صفرها و نیز تعیین واحد خرد «قِران» واحد پول جدیدی خلق می‌شود که باید برای آن اسکناس چاپ و سکه ضرب کرد.

علاوه بر این هزینه‌های تطبیق اسناد و مدارک هم وجود دارد. مثلا چک‌ها، فاکتورها باید اصلاح شوند و برخی از آنها نیز نیاز به بازنویسی دارند. 

همچنین ممکن است در ابتدا نیاز به آموزش و اطلاع رسانی در خصوص پول جدید وجود داشته باشد که این موضوع نیز هزینه‌هایی خواهد داشت.

برخی معتقدند هرچند ممکن است حذف صفر ممکن است در کوتاه مدت هزینه‌هایی داشته باشد ولی در بلندمدت می‌تواند مزایایی مانند تسهیل حسابداری و کاهش حجم پول فیزیکی داشته باشد.

بانک مرکزی برآورد عددی از هزینه حذف 4 صفر ارائه نکرده است

در همین خصوص میثم ظهوریان، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، در مورد برآورد هزینه‌های حذف 4 صفر گفت: کمیسیون اقتصادی مجلس برآوردی نداشته است، ولی خود بانک مرکزی از سال ۱۳۸۶ این موضوع را مطالعه کرده بود.

وی افزود: بر اساس برآورد فعلی که در گزارش بانک مرکزی آمده، هرچند در کوتاه مدت هزینه‌هایی دارد ولی در بلند مدت منافع آن از هزینه‌ها بیشتر است. با این حال بانک مرکزی برآورد عددی به کمیسیون ارائه نکرده است.

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس با بیان اینکه با حذف 4 صفر امکان بازگرداندن مسکوکات به چرخه‌ی پولی وجود دارد، اظهار داشت: در حال حاضر سکه به‌طور کلی از چرخه‌ی تبادلات مالی عمومی جامعه حذف شده، چون با بی‌ارزش شدن فعلی پول، ارزش ذاتی مسکوکات از ارزش اسمی آن‌ها بیشتر شده و در نتیجه، سکه‌ها جمع‌آوری شده‌اند. طبیعتاً وقتی این تغییر اتفاق بیفتد، امکان این‌که مسکوکات دوباره وارد جریان شوند وجود دارد.

ظهوریان ادامه داد: الان مثلاً اگر بخواهیم یک اسکناس صد تومانی چاپ کنیم، حدود سیصد تومان فقط هزینه‌ی انتشار آن می‌شود. یعنی ارزش ذاتی‌اش بیشتر است. به‌دلیل کم‌ارزش شدن پول، این اسکناس‌ها عملاً از چرخه‌ی پولی کشور خارج شده‌اند. بنابراین حداقل بخشی از ارقام پایین‌تر می‌توانند دوباره در قالب مسکوکات به جریان بیفتند.

حذف تومان برای همیشه

وی در خصوص تکلیف «تومان» بعد از حذف 4 صفر بیان کرد: ، طبق آن‌چه کمیسیون اقتصادی تصویب کرده، «تومان» حذف می‌شود و دیگر چیزی به‌نام «تومان» وجود نخواهد داشت. ما تنها «ریال» و یک واحد کوچکتر به‌نام «قِران» داریم. من خودم هم از کسانی بودم که موافق بودم تومان باقی بماند. طبیعتاً اگر استفاده از تومان ادامه پیدا می‌کرد، به نظر من برای مردم راحت‌تر بود. بانک مرکزی هم پیشنهاد داده بود که واحد پول، ریال باشد و اکثریت به نظر بانک مرکزی رأی دادند. 

این نماینده مجلس ادامه داد: جدا از این‌که نه ریال و نه تومان هیچ‌کدام واژه‌ی ایرانی نیستند، ریال خودش معنای «شاهی» دارد. با توجه به این‌که نظام حکمرانی کشور تغییر کرده، به نظر من بهتر بود ریال هم تغییر می‌کرد.

حذف «پارسه» از گزینه‌های واحد پول خرد با نامه فرهنگستان

ظهوریان با اشاره به اینکه لایحه‌ی اولیه‌ای که در دوره‌ی قبل دولت ارائه داده بود، واژه‌ی «پارسه» را به‌عنوان واحد پول خرد پیشنهاد کرده بود، گفت: در دولت آقای احمدی‌نژاد هم نظرسنجی انجام شد و واژه‌ی پارسه بیشترین رأی را آورد. در آن زمان، واژه‌هایی مانند «دریک»، «ریال»، «تومان» و «پارسه» پیشنهاد شده بودند و در مجموع، «پارسه» بیشترین رأی را به‌دست آورد.

وی افزود: اما فرهنگستان زبان و ادب فارسی نامه‌ای نوشت و دلایلی ارائه کرد که مثلاً این واژه مناسب نیست، چون به مسائل قومی و... برمی‌گردد. لذا آن واژه کنار گذاشته شد و «قِران» مصوب شد و تا امروز نیز تغییری نسبت به پیشنهاد اولیه داده نشده است.

منبع:فترس