ایوان کلیما؛ نویسنده محبوب ایرانی‌ها درگذشت

«ایوان کلیما»، نویسنده چک و مخالف کمونیسم که زندگی و آثارش تحت تاثیر رژیم‌های تمامیت‌خواه اروپا در قرن بیستم شکل گرفته بود، از دنیا رفت.

«اسوشیتدپرس» نوشت، پسر او، «میخال»، به خبرگزاری «چک ČTK»‌ گفت که «کلیما» پس از مبارزه‌ای طولانی با بیماری، شنبه صبح در خانه درگذشت. او ۹۴ ساله بود.

«کلیما» نویسنده‌ای پرکار بود که رمان‌، نمایشنامه‌، مجموعه داستان کوتاه، مقاله و کتاب‌ کودک منتشر کرد و به نویسنده‌ای شناخته‌شده در سطح بین‌المللی تبدیل شد. آثار او که به بیش از ۳۰ زبان ترجمه شدند.

این نویسنده که با عنوان «ایوان کادرز» در ۱۴ سپتامبر ۱۹۳۱ در پراگ به دنیا آمد، نخستین تجربه‌ مواجهه با رژیم سرکوبگر را در طول جنگ جهانی دوم، زمانی که خانواده‌ یهودی او به اردوگاه کار اجباری ترزینشتات منتقل شدند،‌ داشت.  با وجود دشواری‌ها، همه‌ آن‌ها زنده ماندند.

رژیم کمونیستی جدید که در سال ۱۹۴۸ در چکسلواکی به قدرت رسید، در ابتدا برای «کلیما» و بسیاری دیگر که تحت آزار بودند امیدوارکننده به نظر می‌رسید.

«کلیما» جزو گروهی از نویسندگان بااستعداد، از جمله «میلان کوندرا»، «پاول کوهوت» و «لودویک واکولیک»(Ludvík Vaculík)  بود که پس از جنگ با امید زیاد به کمونیسم روی آوردند، اما با ماهیت تمامیت‌خواه آن و سرکوب بی‌رحمانه مخالفان، به‌شدت ناامید شدند.

با این حال نام او در ایران زمانی بر سر زبان‌ها افتاد که کتاب «روح پراگ» او در سال ۱۳۸۷ منتشر شد.

کلیما در سال ۱۹۵۳ به حزب کمونیست پیوست. او در سال ۱۹۶۷ پس از انتقاد از رژیم کمونیستی در سخنرانی در یک جلسه‌ نویسندگان، از حزب اخراج شد.

پس از تحصیل زبان و نظریه ادبی چک در دانشگاه چارلز پراگ در دهه ۱۹۵۰، کلیما به عنوان ویراستار چند نشریه ادبی کار کرد و نوشتن برای مجلات را آغاز کرد.

پس از بازگشت از تدریس در دانشگاه میشیگان در سال‌های ۱۹۶۹-۱۹۷۰، کلیما به جنبش مخالفان چک پیوست. در آن زمان، کتاب‌های او در کشور تنها از طریق نشریات زیرزمینی منتشر می‌شدند.

با این حال، بر خلاف بسیاری از مخالفان کمونیسم، کلیما عمدتاً مجبور نبود کارهای سطح پایین انجام دهد تا امرار معاش کند، به دلیل حمایتی که از سوی نویسنده آمریکایی فیلیپ راث دریافت می‌کرد. راث در دهه ۱۹۷۰ بارها به چکسلواکی سفر کرد تا به کلیما، کوندرا و دیگر نویسندگان ممنوعه کمک کند و نظارت بر انتشار آثار آن‌ها در ایالات متحده را بر عهده داشت.

«کلیما» پس از انقلاب مخملی سال ۱۹۸۹، به‌طور تمام‌وقت روی نوشتن تمرکز کرد. علاوه بر «قاضی در دادگاه»، دیگر آثار شناخته‌شده‌ی او شامل «عشق و زباله‌ها»، «تجارت‌های طلایی من» و «روح پراگ و مقالات دیگر» هستند.

برخلاف داستان‌های بزرگسالان پیچیده و کافکایی او، کتاب‌های کودکان کلیما بازیگوش‌تر بودند. این آثار شامل فیلمنامه چند قسمت از ماجراهای شخصیت کارتونی مشهور چک، کرم کوچک (Little Mole) نیز بودند.

«کلیما» در سال ۲۰۰۲، مدال خدمات برجسته به جمهوری چک را دریافت کرد. همان سال، «کلیما» همچنین جایزه‌ معتبر فرانتس کافکا را دریافت کرد.

او همچنین می‌گفت: «من عمدتاً برای لذت خود می‌نویسم، اما همزمان فکر می‌کنم باید دیگران را هم لذت‌مند کند.» کلیما عاشق قارچ‌چینی از جنگل و مجموعه‌دار کتاب‌ها و نقشه‌های قدیمی هم بود.

منبع:ایسنا