نفع مردم در خصوصی سازی ایران خودرو کجای ماجراست؟

این روزها تقریباً تمام دستاوردهای ایران‌خودرو در یک واژه خلاصه شده و آن «رشد تولید» است. طی هفته‌های گذشته بارها نموداری وایرال شد که نشان می‌داد تیراژ تولید ایران‌خودرو در قیاس با سایر خودروسازان افزایشی بوده است و این مجموعه نسبت به مدت مشابه سال قبل، حدود ۱۶ درصد افزایش تولید ثبت کرده است. اما مسئله اینجاست که این عدد، به‌تنهایی نمی‌تواند سند موفقیت باشد. طی سال‌های گذشته بارها گفته شده بود که فروش محصولات ایران‌خودرو با زیان همراه است. لذا هنوز مشخص نیست افزایش‌های قیمتی اخیر، این زیان را جبران کرده یا تولید همچنان زیان‌ده است. اگر وضعیت دوم درست باشد، افزایش تولید به معنای افزایش زیان خواهد بود؛ موضوعی که نه برای سهام‌دار قابل دفاع است و نه برای مردم. به‌خصوص اینکه بازدهی سهام ایران‌خودرو در مدت سه‌ماه ۶۳ درصد، شش‌ماه تنها ۱۲ درصد، نه‌ماه ۴۱ درصد و یک‌ساله ۵۳ درصد بوده است. این اعداد نشان می‌دهند که رشد تولید ایران‌خودرو همراه با افزایش زیان بوده است.

از طرفی در حال حاضر بسیاری از مشتریان محصولات ایران‌خودرو عنوان می‌کنند که خودروی خود را در موعد مقرر قرارداد یا در مواردی خاص زودتر تحویل می‌گیرند. حال باید دید این افزایش تیراژ تولید چه میزان ضرر و زیان به همراه داشته است؛ اگر غیر از این استدلال‌ها باشد، می‌توان پی برد که خصوصی‌سازی امکان موفقیت دارد. اما در بخش افزایش تولید یک ابهام وجود دارد. همزمان با افزایش تیراژ ایران‌خودرو، بسیاری از خودروسازان دیگر با کاهش تولید روبرو شدند؛ کاهش‌هایی که عمدتاً به کمبود قطعه بازمی‌گردد. این پرسش جدی مطرح است که آیا بخشی از رشد ایران‌خودرو، نتیجه کاهش عرضه قطعه به سایر خودروسازان و پمپاژ هدفمند قطعه به این مجموعه نبوده است؟ وقتی بخش قابل‌توجهی از تولید قطعه‌سازان خاص به ایران‌خودرو اختصاص پیدا می‌کند، طبیعی است که این شرکت بدون وقفه تولید کند و دیگر مجموعه‌ها با افت تیراژ مواجه شوند. در چنین شرایطی، رشد ۱۶ درصدی را نمی‌توان یک اتفاق مثبت اعلام کرد.

بر این اساس اگر نتایج خصوصی‌سازی صورت‌گرفته در ایران‌خودرو مثبت و قابل‌دفاع است، چرا در یک نشست خبری رسمی با حضور خبرنگاران اعلام نمی‌شود؟ چرا پرسش‌ها بی‌پاسخ می‌مانند؟ اگر اقدامات مثبت بوده است، بخش خصوصی باید از پاسخگویی استقبال کند.

در این یک سال، ایران‌خودرو نه محصول جدیدی رونمایی کرده و نه دستاورد فناورانه مشخصی ارائه داده است. این در حالی است که برخی خودروسازان دیگر، با وجود فشارهای مالی، به سمت عرضه محصولات جدید، تقویت قوای محرکه، حفظ شرکای تجاری و فروش متناوب برای مهار قیمت‌های بازار حرکت کرده‌اند.

با وجود افزایش تولید، مردم در خرید خودرو از ایران‌خودرو همچنان با تداوم فروش لاتاری، عرضه قطره‌چکانی، افزایش‌های پیاپی قیمت کارخانه‌ای، محدودیت در خرید به دلیل تنوع نداشتن محصول و کیفیت پایین خودروها روبرو هستند و در مقابل، کشور هم با کاهش عرضه قطعه به سایر خودروسازان و سفیدسازی یک خصوصی‌سازی پرابهام مواجه شده است.