آنچه باید درباره اعتراضات فرانسه دانست؛ از تعطیلی مدارس تا خشم عمومی از هزینه‌های زندگی

تظاهرکنندگان در سراسر فرانسه آماده می‌شدند تا روز شنبه علیه افزایش هزینه‌های زندگی و سوخت راهپیمایی کنند؛ حرکتی که بر پایه هفته‌ها اعتراضات به رهبری دانش‌آموزان برای بهبود شرایط مدارس شکل گرفته و حس بحران مالی و اجتماعی را در این کشور تشدید کرده است.

برخی از فراخوان‌ها برای تظاهرات توسط حساب‌های کاربری در شبکه‌های اجتماعی مرتبط با جنبش اعتراضی «جلیقه‌زردها» منتشر شد؛ جنبشی که نزدیک به یک دهه پیش با تظاهرات کنار جاده‌ای خود علیه قیمت بالای بنزین، در میان سایر نارضایتی‌ها، فرانسه را تکان داد.

مقامات انتظار داشتند معترضان روز شنبه در حدود ۸۰ نقطه راهپیمایی کنند و در ۲۵۰ نقطه دیگر تجمعاتی برگزار نمایند. این اعتراضات احتمال همگرایی میان یک جنبش دانش‌آموزمحور – که ناآرامی‌هایی را در صد‌ها مدرسه برانگیخته است – و یک جنبش اجتماعی گسترده‌تر را که شهروندان فرانسوی در سنین مختلف را به خود جلب می‌کند، افزایش داد.

مقامات مجری قانون اعلام کردند از زمان آغاز اعتراضات دانش‌آموزی در ماه گذشته در بحبوحه درگیری‌های فزاینده با پلیس ضدشورش، صد‌ها نفر زخمی شده‌اند. هزاران نفر بازداشت شده‌اند که بیشتر آنها افراد زیر سن قانونی هستند.

این اعتراضات در فضایی متشنج فوران کرد، چرا که دولت در تلاش است بودجه‌ای مبتنی بر ریاضت اقتصادی را به تصویب برساند و فرانسه به انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده نزدیک می‌شود. دولت فرانسه پذیرفته است که برخی از مطالبات دانش‌آموزان مشروع است، اما «خشونت شهری» را محکوم کرده است. این دولت همچنین حزب چپ‌گرای افراطی «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» را به تحریک تظاهرات متهم کرده است؛ اتهامی که این حزب آن را رد کرده است.

آنچه باید بدانید اینجاست:

چرا دانش‌آموزان تظاهرات می‌کنند؟

به گفته اتحادیه دانش‌آموزی که یکی از سازمان‌دهندگان اصلی این جنبش است، دانش‌آموزان از زیرساخت‌های فرسوده، کلاس‌های شلوغ، برنامه‌های درسی سنگین، کمبود معلمان و کارکنان و مدارسی که بودجه کافی دریافت نمی‌کنند، به ستوه آمده‌اند.

برخی نیز خواستار لغو پلتفرم‌های دولتی پذیرش آموزش عالی و دانشگاه‌ها هستند و آنها را به‌طور ناعادلانه‌ای گزینشی می‌دانند.

عصام مخلوفی، ۱۵ ساله و دانش‌آموز دبیرستان رزا پارکس در سن-سن-دنی، حومه کارگرنشین پاریس که کانون جنبش اعتراضی است، به نیویورک تایمز گفت: «کلاس‌ها تهویه ندارند و ما به سختی می‌توانیم پنجره‌ها را باز کنیم.»

اتحادیه‌ها و احزاب چپ‌گرا این اعتراضات را به عنوان بخشی از ابراز نارضایتی گسترده‌تر غنیمت شمرده‌اند، در شرایطی که امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور، که به دو دوره محدود است، به پایان دوران مسئولیت خود نزدیک می‌شود.

سوفی ونتیته، رهبر یک اتحادیه معلمان که به اعتراضات دانش‌آموزان پیوسته است، در حاشیه یک راهپیمایی اخیر گفت: «سیستم آموزش عمومی پس از ۱۰ سال حکومت امانوئل مکرون در وضعیتی فاجعه‌بار قرار دارد. همه چیز کم دارد.»

آیا اعتراضات به خشونت کشیده شده است؟

مقامات گفتند بسیاری از تظاهرات‌ها مسالمت‌آمیز آغاز شد، اما با شلیک آتش‌بازی‌های خمپاره‌ای توسط معترضان و حمله به مدارس و دیگر زیرساخت‌ها به تنش کشیده شد که منجر به میلیون‌ها دلار خسارت گردید.

ادوارد ژفره، وزیر آموزش و پرورش، در اوایل اکتبر به شبکه فرانسه ۲ گفت که دست‌کم ۲۴ مدرسه غارت شده یا به آتش کشیده شده‌اند.

گروه‌های حقوق بشری از جمله عفو بین‌الملل، استفاده از گاز اشک‌آور و نارنجک‌های صوتی را برای متفرق کردن افراد زیر سن قانونی محکوم کردند.

دادستان‌ها و یک نهاد نظارت بر پلیس در حال تحقیق درباره دست‌کم ۳۴ پرونده سوءرفتار پلیس در جریان اعتراضات هستند. مقامات گفتند این پرونده‌ها شامل یک پسر ۱۵ ساله است که دست چپ او – احتمالاً بر اثر انفجار نارنجک صوتی پلیس – قطع شده است؛ و همچنین یک پسر ۱۴ ساله که هدف اصابت نارنجک گاز اشک‌آور شلیک‌شده توسط یک افسر از فاصله نزدیک قرار گرفته است.

به گفته مقامات فرانسوی، نزدیک به ۸،۰۰۰ نفر بازداشت شده‌اند و حدود ۹۰۰ افسر پلیس و همچنین بیش از ۳۵۰ دانش‌آموز و کارمند زخمی شده‌اند.

فرانسه تاریخچه‌ای طولانی از اعتراضات جوانان دارد که گاه به خشونت کشیده شده است؛ از جمله اعتراضات تحت رهبری دانشجویان در سال ۱۹۶۸ که نزدیک بود دولت را سرنگون کند و به دگرگونی جامعه فرانسه کمک کرد.

مقامات چه واکنشی نشان داده‌اند؟

دولت فرانسه خشونت‌ها را محکوم کرده و با قاطعیت پاسخ داده است. ژرالد دارمانن، وزیر دادگستری فرانسه، در این ماه گفت که به دادستان‌ها دستور داده است در صورت امکان پیگرد کیفری را دنبال کنند و والدین را در قبال خسارات مسئول بدانند.

اما دولت برخی از مطالبات دانش‌آموزان را تصدیق کرده است. این دولت به سرعت برنامه‌های افزایش برخی هزینه‌های ثبت‌نام در آموزش عالی را که به عنوان بخشی از بودجه ۲۰۲۷ اعلام شده بود، لغو کرد.

همچنین متعهد شده است که ۳،۰۰۰ معلم جایگزین را به سرعت به دبیرستان‌هایی که بیشترین ضربه را از کمبود نیرو متحمل شده‌اند اعزام کند و طرح‌هایی را برای مشارکت بهتر دانش‌آموزان در تصمیم‌گیری‌های مربوط به مدارس اعلام کرد. وزارت آموزش و پرورش یک نظرسنجی آنلاین ملی و بدون نام برای دانش‌آموزان دبیرستانی ایجاد کرد تا دغدغه‌های خود را بیان کنند – و آقای ژفره، وزیر آموزش و پرورش، روز پنج‌شنبه گفت که نزدیک به ۱۰۰،۰۰۰ نفر در آن شرکت کرده‌اند.

اما رهبران دانش‌آموزی پیشنهاد‌های دولت را عمدتاً رد کرده و آنها را راه‌حل‌هایی ناکافی برای مشکلات ساختاری دیرینه دانسته‌اند.