پیاده شدن همتی از ماشین وزارت اقتصاد حاصل فعالیت‌های جناحی یا شاید تبعات جنگ تمام عیار اقتصادی بود

اینکه چگونه عدد نمایندگان مخالف همتی در مجلس از حدود ۷۰ نفر به بیش از ۲ برابر افزایش یافت اتفاقی است که دلایل متفاوتی دارد. دلایلی که در هم‌افزایی با یکدیگر، منطق مجلس را در خلاف جهتی تغییر داد که در آن جهت موضوعات مورد اعتراض نمایندگان، بیش از ارتباط با عملکرد و تصمیمات شخص وزیر در جنگ اقتصادی ریشه دارد. رئیس‌جمهوری در دفاعیاتش از وزیر اشارات نسبتاً صریحی به آن واقعیات داشت.

اما اجتناب شخص همتی از تشریح جزئیات و بیان اطلاعاتی که موجب به خطر افتادن منافع ملی می‌شد، سبب شد استدلال‌های نمایندگان موافق استیضاح و از جمله محسن زنگنه عضو کمیسیون اقتصادی غلبه یابد. محسن زنگنه مدعی بود دولت به رغم افزایش ۱۷درصدی صادرات و کاهش ۲ میلیاردی تراز تجاری از نظر منابع ارزی و ریالی وضعیت بهتری دارد و برهمین اساس مدعی شد چیزی با عنوان «نمایش انسداد اقتصادی برای تأکید بر مذاکره و رفع تحریم» درحال اجرا شدن است. آن چیزی که زنگنه عنوان کرد، موضوعی بود که به نظر می‌رسید در دو ماه گذشته زیر پوست انتقادات اقتصادی، بر استیضاح همتی سنگینی می‌کرد.

سهم سیاست هم در استیضاح وزیر اقتصاد آنقدری بود که غلامرضا تاجگردون رئیس کمیسیون تلفیق به میان خبرنگاران آمده و گفت: «خیلی نمی‌شود از جریان مقابل پرسید چرا این کار را انجام می‌دهید؛ به عنوان مثال امروز برای من پیامکی آمد که زیر آن نوشته شده «قرارگاه دانشگاهیان دولت سایه» این یعنی اتفاقاتی در حال رخ دادن است.» چه استدلال‌های اقتصادی مطرح شده باشد یا استدلال‌های سیاسی، چه اینکه وزن کدام بیشتر بوده است و وزن کدام کمتر، در نهایت همان چیزی شد که غلامرضا تاجگردون گفت؛ یعنی اینکه «اتفاقاتی در حال رخ دادن است.»

این اتفاق اینطوری افتاد که به رغم دفاع رئیس‌جمهوری از عملکرد اقتصادی دولت که به مدیریت وزیر اقتصادش انجام می‌شد، سرانجام 

از نکات جالب توجه جلسه استیضاح دیروز، این بود که برخی رسانه‌ها مدعی شدند که متن استیضاح عبدالناصر همتی از متن استیضاح سیداحسان خاندوزی، وزیر اقتصاد دولت سیزدهم کپی شده است. اگر این طور بود، چندان عجیب نبود. زیرا خاندوزی و همتی هردو درگیر یک جنگ اقتصادی به نام تحریم بودند و به همین دلیل هم هردو نوسان‌های بازار را در دوره وزارت خود تجربه کردند. البته با این تفاوت که خاندوزی استیضاح نشد و همتی استیضاح شد. همتی هم دیروز به این مسأله که رسانه‌ها به آن اشاره کردند، اشاره کرد. وی گفت: «سؤالات استیضاح من از سؤالات دو سال پیش کپی شده است.»

همتی یک بار دیگر هم این حرف را زد: «چون سؤالات استیضاح از سؤالات دو سال پیش کپی شده است، در مسأله بورس به اشتباه افتادند. چون در این دولت به بورس خیلی اهمیت دادیم.»

حرف‌های موافقان استیضاح چندان جدید نبود. دیروز نمایندگان موافق استیضاح همتی همان حرف‌هایی را تکرار کردند که در این مدت در رسانه‌های همسو یا از تریبون مجلس بارها مطرح شده بود. به عنوان مثال حسینعلی حاجی‌دلیگانی، از طراحان استیضاح در نوبت صحبت خود گفت: «ادامه حضور همتی خطرات بیشتری برای کشور دارد. آقای همتی روی ماشینی سوار است که به تصور ما، اگر ادامه دهد خطرات بیشتری برای کشور دارد؛ لذا می‌گوییم که ایشان پیاده شود و نفر دیگری سوار شود تا اقتصاد کشور بتواند به نتیجه برسد.» اما حرف‌های مخالفان استیضاح تقریباً تازه و جدید بود و تازه‌ترین آنها، سخنانی بود که پزشکیان دیروز در مجلس گفت و برای اولین بار این سخنان را درباره وضعیت به ارث رسیده از گذشته در یک جلسه عمومی مطرح می‌کرد.

در مقابل نمایندگان مخالف استیضاح هم دفاع قابل قبولی داشتند. مثلاً محمد قسیم عثمانی نماینده بوکان گفت: «بیاییم منصفانه برخورد کنیم؛ یک نفر نتوانست بگوید وزیر سالم نیست و رانت خوار است. وزیر هزار همت رانت را از گلوی رانت خواران بیرون آورده است، همان‌هایی که پیامک‌هایی را ساماندهی کرده و برای ما فرستاده می‌شود، می‌گویند مرد نیستید اگر استیضاح نکنید؛ مرد هستیم اما به خاطر فشار، گردن یک مسلمان دلسوز را نمی‌زنیم. این مردانگی و عزت مجلس است.» به هر صورت نتیجه این گفت‌وگوها و استدلال‌ها، آنطور نشد که دولت می‌خواست. در نهایت همان شد که حسینعلی حاجی دلیگانی گفته بود «همتی باید از این ماشین پیاده شود.» همتی پیاده شد، اما شاید بیشتر از رأی نمایندگان، پیاده شدن او حاصل فعالیت‌های جناحی بود یا شاید تبعات جنگ تمام عیار اقتصادی که پزشکیان بخشی از پیامدهای آن را برای نمایندگان شرح داد، اما مؤثر نیفتاد.