در بحبوحه روند بازگرداندن اتباع افغان به کشورشان، کمیسر عالی سازمان ملل در امور پناهندگان با سفر به تهران با مقامات کشوری دیدار کرد. منابع آگاه در گفتگو با فراز تایید میکنند که محور اصلی این دیدارها، تلاش برای توقف روند اخراج و ساماندهی اتباع افغانستان در ایران است.
کد خبر: ۹۸۰۸۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۴/۰۵/۰۲
عباس نخعیراد عضو کمیسیون مشترک بررسی لایحه سازمان مهاجرت به فراز گفت:
لایحه «ساختار، وظایف و اختیارات سازمان ملی مهاجرت» در مجلس طبق اصل ۸۵ در حال بررسی است؛ تصمیمی که برخی را نگران کرده، چون رسیدگی به این لایحه مهم از صحن علنی به یک کمیسیون سپرده شده است. «عباس نخعیراد»، نماینده مشهد و عضو کمیسیون مشترک، اما میگوید دولت و مجلس در این لایحه با هم همسو بودهاند. او مدعی است برخلاف آنچه گفته میشود، طرح مجلس با لایحه دولت ادغام نشده، بلکه دولت ۱۶ ماده اول طرحی را که از قبل نهایی شده بود و خودش هم در جریان آن قرار داشت، بهصورت لایحه ارائه کرده است.
در بحبوبه خروج اتباع افغانستان پس از جنگ دوازدهروزه، مجلس بررسی لایحه پرحاشیه «ساختار، وظایف و اختیارات سازمان ملی مهاجرت» را به کمیسیونی مشترک واگذار کرد؛ حالا تنها ۲۳ تن از نمایندگان مجلس قرارست تکلیف ساماندهی اتباع را روشن کنند. برررسی این طرح حساس به صورت غیرشفاف و تنها در یک کمیسیون نه صحن مجلس، نگرانیها نسبت به ادامه حضور بی رویه اتباع را افزایش داده است.
یک وکیل دادگستری گفت: اشتغال اتباع خارجی غیرمجاز فقط مسئله مهاجرتی نیست، بلکه چالشی چندوجهی است و در نبود نظارت مؤثر و اجرای دقیق قانون، اثرات جبرانناپذیری دارد.
معاون امور زنان و خانواده رئیس جمهوری با بیان اینکه نسبت به شرایط ویژه نخبگان، نظامیان و سرمایهگذاران افغانستانی کاملاً آگاهیم، گفت: این افراد در حال شناساییاند و رسیدگی به وضعیت آنها در دستور کار قرار گرفته است و مطمئن باشید دغدغه جان، امنیت و حقوق قانونی این عزیزان برای جمهوری اسلامی ایران مهم است و اجازه نخواهیم داد حقی از آنان تضییع شود.
سرپرست اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری تهران گفت: یکی از اولویتهای اساسی ما، پیشگیری از اشتغال و بکارگیری اتباع غیرمجاز در بازار کار این استان است.
مدیرکل اتباع در پاسخ به پرسشی درباره تعامل ایران با دولت افغانستان گفت: ما از دولت افغانستان انتقاد کردیم که چرا برای مهاجرانی که بعد از سال ۱۴۰۰ وارد ایران شدهاند مدرک هویتی صادر نمیکند.
براساس آخرین آمارهای غیررسمی، حدود ۷ میلیون مهاجر افغانستانی در ایران حضور دارند که با لغو برگههای سرشماری مهاجرین، بیش از چهار میلیون نفر از آنها غیرقانونی هستند.
حشمتاله فلاحتپیشه از نخستین چهرههای سیاسی کشور است که ورود بیضابطه مهاجران افغانی و مرزهای رهاشدهی شرقی را به عنوان یک هشدار ملی و امنیتی مطرح کرده بود. او رییس پیشین کمیسیون امنیت ملی مجلس است و باور دارد که «هشدارهای کارشناسی» در مورد پیامدهای حضور بیسامان مهاجران در ایران، در ۳ سال گذشته مورد بیتوجهی مسوولان دولتی قرار گرفته است. فلاحتپیشه میگوید مساله «نفوذ» در ساختار تصمیمگیری آنقدر جدی است که میتواند نظام حکمرانی را یک هفته پیش از آغاز جنگ، به طور کامل درگیر مسالهی سگگردانی کند.
حسین سلاحورزی رئیس پیشین اتاق بازرگانی ایران نوشت: طرح تشکیل «سازمان ملی مهاجرت» که چند نماینده میخواهند در روزهای آینده و در سکوت رسانهای بی سر و صدا در روزهای آتی به صحن مجلس ببرند، مثل شمشیری دولبه است که میتواند قلب منافع ملی ایران را نشانه بگیرد.
نشست اخیر در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران با تمرکز بر نقد سیاستهای مهاجرتی ایران برگزار شد. با این حال، محتوای این نشستها و واکنشهایی، چون تیتر جنجالی روزنامه شرق، بازتابی دقیق از واقعیتهای حقوقی و سیاسی پیرامون مهاجران نیستند.
روز یکشنبه ۱۴ اردیبهشت، سایت خبری «انصاف نیوز» میزگردی با عنوان ایران و مهاجران افغان برگزار کرد. «مازیار خسروی»، سردبیر روزنامه اینترنتی فراز، یکی از مهمانان این میزگرد بود. در ادامه بخشهایی از صحبتهای او میآید، اما قبل از آن نیاز است در خصوص برگزاری این نشست، به چند نکته اشاره شود.
روز جمعه، سخنگوی وزارت امنیت داخلی آمریکا اعلام کرد مدرک اقامتی «حفاظت موقت» هزاران تبعه افغانستان را لغو کرده است. بسیاری از این افراد در دوران جمهوری با آمریکاییها همکاری میکردند و با سقوط کابل، به طور اضطراری از افغانستان خارج شدند تا در امان باشند. حالا، دولت ترامپ اعلام کرده مدرک اقامت این مهاجران را تمدید نمیکند چون وضعیت در افغانستان امن است.
«در یکی از کوچههای همین بلوار جمهوری، یک خانه مخروبه و خیلی بزرگ است که چند خانواده افغانستانی در آن ساکن هستند ... متاسفانه مردان افغانی ساکن در این محل، همه پیاده یا با موتور در کوچه جولان میدهند، حرفهای رکیک میزنند، عربده میکشند و کوچه را میبندند. طوری رعب و وحشت ایجاد کردهاند که اهالی محله دیگر رغبتی به پیادهروی در آن اطراف را ندارند. هیچ کس جرات نمیکند زن و بچه خود را تنها بیرون بفرستد.» این تنها بخشی از تجربه ناخوشایند سالها همزیستی اهالی یزد با اتباع بیگانه است که البته با برچسب نژادپرستی نادیده گرفته میشود.
ناکارآمدی نظام آمار در ایران همواره دردسرساز بوده و به بخشی جداناپذیر از واقعیتهای ساختاری در کشور تبدیل شده است. همین ناکارآمدی، اما در فقره تعداد مهاجران افغانی در ایران، دردسرساز شده و بعید نیست که بحرانهایی را نیز در پی داشته باشد.
با وجود مخالفتهای گسترده افکار عمومی، لایحه ساختار، وظایف و اختیارات سازمان ملی مهاجرت روز ۲۸ بهمن ۱۴۰۳ برای انجام تشریفات قانونی به مجلس شورای اسلامی فرستاده شد.
مرور استدلالهای هر دو گروه از موافقان و مخالفان مهاجرت افغانها به ایران شاید انسان ایرانی را بر سر یک دوراهی قرار دهد؛ از یک سو از منظر اخلاقی نمیتواند بپذیرد که مهاجران افغان از ایران اخراج شوند و از سویی دیگر، نمیتواند مشکلات موجود را انکار کند. آن طور که دکتر «مرتضی مردیها»، پژوهشگر اجتماعی میگوید: «این موقعیت انسان در جهان معاصر است. انسانی که رمانتیک نیست و نمیخواهد خودش را گول بزند. از آن طرف هم نمیخواهد صرفا به صورت حسابگرانه دست به عمل بزند.»