طرح تأمین مالی حزب‌الله؛ چالشی جدید برای دولت لبنان و فشار فزاینده ایالات متحده
هفته گذشته، حزب‌الله اعلام کرد که به خانواده‌هایی در لبنان که خانه‌های خود را در جریان جنگ اخیر با اسرائیل از دست داده‌اند، حمایت مالی ارائه خواهد کرد.
حزب‌الله سابقه طولانی در ارائه حمایت‌های مالی و پشتیبانی از هواداران خود و جبران خسارت کسانی دارد که خانه‌هایشان در اثر بمباران‌های اسرائیل تخریب شده است؛ و در حالی که این گروه به طور تاریخی از حمایت مالی ایران برخوردار بوده، راه‌های تأمین مالی مستقل نیز دارد که به آن اجازه می‌دهد از اعضای پایگاه خود که عمدتاً شیعیان لبنان هستند، حمایت کند.
با این حال، تحلیلگران می‌گویند جدیدترین کمپین توزیع کمک‌های حزب‌الله که در ۱۳ اکتبر اعلام شد، فشارها بر دولت لبنان را افزایش می‌دهد؛ دولتی که تلاش کرده است با نفوذ این گروه در کشور مقابله کند.
هفته گذشته، دولت صد‌ها کیلوگرم مواد منفجره مرتبط با حزب‌الله را توقیف کرد. حسن فضل‌الله، نماینده پارلمان وابسته به حزب‌الله، گفت که این انبار متعلق به محور مقاومت در برابر اسرائیل است و خواستار بازگرداندن آن و آزادی بازداشت‌شدگان شد.
در همین حال، علی داموش، رئیس شورای اجرایی این گروه، روز سه‌شنبه گفت که حزب‌الله به حمایت از هواداران خود که در خط مقدم جنگ با اسرائیل بوده‌اند، ادامه خواهد داد.
او گفت: «ما در حزب‌الله، و از سر مسئولیت دینی و اخلاقی خود، به خدمت به مردم خود ادامه خواهیم داد و تمام تلاش ممکن را برای حفظ کرامت و شرافت آنها به کار خواهیم بست.»
داموش گفت که این پرداخت‌ها با هدف کمک به «آوارگان و کسانی که خانه‌هایشان ویران شده یا به شدت آسیب دیده و غیرقابل سکونت شده است» انجام می‌شود.
این اقدام به دنبال گزارشی از سوی خبرگزاری رویترز صورت گرفت که مدعی شده بود ایران ۲۰۰ میلیون دلار به حزب‌الله ارائه کرده است تا پس از سه سال جنگ ویرانگر با اسرائیل، بار مشکلات جامعه شیعه لبنان را کاهش دهد.
یک مقام وزارت امور خارجه ایالات متحده رد کرد که ایران، تحت فشارهای شدید اقتصادی، قادر به انتقال این وجوه به متحد لبنانی خود بوده است.
نیکلاس بلانفورد، پژوهشگر ارشد غیرمقیم در شورای آتلانتیک و نویسنده کتابی درباره حزب‌الله، به الجزیره گفت که این وجوه یک موهبت بزرگ برای این گروه خواهد بود.
او گفت: «به طور کلی، این کمک‌کننده است. حزب‌الله نسبت به نیاز‌های پایگاه حمایتی خود، یعنی جامعه شیعه، بسیار حساس است و من فکر می‌کنم این یکی از دلایلی است که آنها به جنگ با اسرائیلی‌ها بازنگشته‌اند. ایرانی‌ها در نهایت تصمیم‌گیرنده هستند، اما برای حزب‌الله فکر می‌کنم این آگاهی وجود دارد که آنها باید اجازه دهند مردمشان کمی نفس بکشند.»
**پرداخت غرامت حزب‌الله به آوارگان**
اسرائیل در ۲ مارس امسال جنگ خود علیه لبنان را تشدید کرد که دومین تشدید تنش از این دست در کمتر از دو سال گذشته بود.
چند ساعت پیش از آن، حزب‌الله برای نخستین بار در بیش از یک سال گذشته پس از حملات مشترک ایالات متحده و اسرائیل به تهران که به شهادت آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران و متحد این گروه انجامید، به اسرائیل حمله کرده بود. این گروه همچنین اعلام کرد که نقض مکرر آتش‌بس سال ۲۰۲۴ در جنوب لبنان توسط اسرائیل، که حزب‌الله به طور سنتی در آن حضور پررنگی داشته، عامل دیگری در گشودن این جنگ بوده است.
در روز‌های پس از آن، اسرائیل دوباره به جنوب لبنان یورش برد، بیش از یک میلیون نفر را از خانه‌هایشان آواره کرد و از آن زمان تاکنون حدود ۴۳۰۰ نفر را به شهادت رساند. نیرو‌های اسرائیلی حملات هوایی گسترده خود را به روستا‌ها و شهر‌های لبنان با شدت فزاینده‌ای آغاز کردند و مدعی شدند که این مناطق حاوی مواضع حزب‌الله است.
در ماه ژوئن، یک چارچوب سه‌جانبه با میانجی‌گری ایالات متحده میان اسرائیل و لبنان توافق شد. هدف این بود که اسرائیل از بخش‌هایی از جنوب لبنان عقب‌نشینی کند و ارتش لبنان برای خلع سلاح حزب‌الله مستقر شود. اسرائیل هنوز وارد دو منطقه از سه منطقه آزمایشی اولیه‌ای که قرار بود این برنامه در آنها رونمایی شود، نشده است.
از آن زمان، اسرائیل تا حد زیادی از خاک لبنان عقب‌نشینی نکرده و آنچه تحلیلگران معتقدند احتمالاً به یک اشغال طولانی‌مدت تبدیل خواهد شد را تثبیت کرده است؛ به‌طوری‌که بیش از ۵۰ روستا و شهر در خط مقدم به طور کامل نابود شده‌اند. اسرائیل به تخریب خانه‌ها در جنوب موسوم به «خط زرد» ادامه می‌دهد، در تاکتیکی که بازتاب‌دهنده اقدامات نسل‌کشی اسرائیل در غزه است.
ده‌ها هزار نفر همچنان آواره هستند، در خانه خویشاوندان اقامت گزیده‌اند، آپارتمان اجاره کرده‌اند یا در هتل‌ها به سر می‌برند. معیشت بسیاری مختل شده است. در چنین زمینه‌ای، حزب‌الله تلاش کرده است وارد عمل شود و از آوارگان که بیشتر آنها مسلمانان شیعه و پایگاه حمایتی حزب‌الله هستند، پشتیبانی کند.
**تداوم تأمین مالی**
اینجاست که پول‌های ارسالی از سوی ایران بر اساس گزارش‌ها وارد ماجرا می‌شود. با این حال، تحلیلگران خاطرنشان می‌کنند که حزب‌الله طرح‌های تأمین مالی خود را دارد، از جمله حمایت مالی از سوی جوامع لبنانی مقیم خارج. این گروه با وجود قرار داشتن تحت تحریم‌های سنگین، قادر است از طریق مؤسسات مالی داخلی یا ارز‌های دیجیتال به پول دسترسی پیدا کند.
مارسل بالوکی، تحلیلگر سیاسی لبنانی، به الجزیره گفت: «این گروه به منابع مالی حاصل از دولت، افراد ثروتمند، نهاد‌های مختلف، شرکت‌ها و بیمارستان‌ها دسترسی دارد.»
حزب‌الله می‌گوید اعضای این گروه برای ارزیابی خسارت‌های ناشی از جنگ، بررسی‌هایی را در حومه جنوبی بیروت و جنوب لبنان انجام داده‌اند. خانواده‌های ساکن بیروت و حومه آن که خانه‌هایشان در جنگ ویران شده است، هر یک ۱۴ هزار دلار دریافت خواهند کرد؛ کسانی که خارج از پایتخت هستند ۱۲ هزار دلار دریافت خواهند نمود. همچنین بودجه‌ای برای تأمین اثاثیه منزل اختصاص خواهد یافت.
این گروه اعلام کرد که «هر کس در کشور ما آسیب دیده است، صرف‌نظر از موضع سیاسی‌اش» از حمایت برخوردار خواهد شد. این امر نشان می‌دهد که حتی خانواده‌هایی که آشکارا این گروه را به خاطر کشاندن کشور به یک جنگ فاجعه‌بار با اسرائیل مورد انتقاد قرار داده بودند نیز واجد شرایط دریافت این مبالغ خواهند بود.
این گروه افزود: «هر کس که خانه دیگری دارد باید در همبستگی با ما از کمک‌هزینه مسکن چشم‌پوشی کند، اما همچنان کمک‌هزینه اثاثیه منزل را دریافت خواهد کرد.»
حزب‌الله به طور گسترده‌ای به عنوان نیرومندترین بازیگر سیاسی و نظامی لبنان شناخته می‌شود، اما تحلیلگران می‌گویند این گروه در آستانه حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ گروه‌های فلسطینی به اسرائیل، دچار خودشیفتگی و اعتمادبه‌نفس بیش از حد شد.
واقعیت سیاسی لبنان از آن نقطه تغییر کرد، به ویژه پس از تشدید کارزار اسرائیل علیه حزب‌الله در سال ۲۰۲۴ که طی آن بسیاری از رهبران نظامی این گروه از جمله سید حسن نصرالله، دبیرکل آن، به شهادت رسیدند.
چنین ضربه‌ای برای این گروه و هوادارانش که بار سنگین حملات اسرائیل به لبنان را به دوش کشیده‌اند، بسیار دشوار بوده است.
بلانفورد از شورای آتلانتیک گفت: «این سه سال برای آنها دشوار بوده است. [این تأمین مالی]تا حدودی رنج برخی مردم را کاهش خواهد داد.»
اعلام حمایت حزب‌الله از آسیب‌دیدگان جنگ توسط بسیاری به عنوان تلاشی برای حفظ پایگاه حمایت مردمی در صحنه میدانی تلقی می‌شود.
دانیا عریسی، دستیار مدیر مؤسسه خطوط جدید برای استراتژی و سیاست، به الجزیره گفت: «حزب‌الله می‌داند که ارائه حمایت مالی و غرامت به جمعیت مردمی خود در میدان، یکی از راه‌های حفظ حمایت توده‌ای است. این امر به ویژه از آن رو اهمیت دارد که حزب‌الله شاهد کاهش حمایت توده‌ای از خود و افزایش نارضایتی عمومی از این جنگ مستمر بوده است.»
**چالش برای بیروت**
اما تلاش‌های این گروه برای پرداخت غرامت به آسیب‌دیدگان تضمین‌کننده وفاداری آنها نیست. بسیاری در جامعه شیعه از حزب‌الله به خاطر حمایتی که دریافت کرده‌اند تمجید کرده‌اند، اما بیشتر آنها می‌گویند این مبلغ برای پوشش هزینه‌هایشان کافی نیست.
بلانفورد گفت: «من شنیده‌ام که ممکن است مشکلی بین کسانی که غرامت خانه‌های ویران‌شده را دریافت می‌کنند و کسانی که خانه‌هایشان به شدت آسیب دیده و هیچ‌چیز دریافت نخواهند کرد، ایجاد شود.»
عریسی گفت اقدام اخیر حزب‌الله همچنین چالشی برای دولت لبنان خواهد بود که تحت فشار فزاینده اسرائیل و ایالات متحده برای اقدام علیه نفوذ حزب‌الله قرار گرفته است.
پنج‌شنبه گذشته، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، طی تماسی تلفنی با جوزف عون، رئیس‌جمهور لبنان، بر مسئله مواد منفجره مرتبط با حزب‌الله که توسط نیرو‌های لبنانی توقیف شده بود تأکید کرد.
عریسی گفت: «دولت لبنان با یک آزمون و چالش واقعی برای جلب و کسب اعتماد جامعه بین‌المللی و به ویژه ایالات متحده در برابر تلاش‌های حزب‌الله برای نشان دادن بازسازی خود رو‌به‌رو است.»
وی افزود: «این تأمین مالی و حمایت از حزب‌الله احتمالاً مذاکره با اسرائیل را در خصوص طرح راستی‌آزمایی و حتی خروج از اراضی باقی‌مانده دشوارتر خواهد کرد، زیرا بهانه‌ای می‌دهد تا ادعا شود دولت در کنترل نظام مالی خود ناکام مانده است.»
امیرعلی ابوالفتح در گفت‌وگو با فراز
پیامد درخواست عجیب دانشگاه علوم پزشکی از بانک‌ها
- تازه‌ها
- پربازدیدها
امیرعلی ابوالفتح در گفت‌وگو با فراز
گفت‌وگوی فراز با سخنگوی صنعت آب کشور
گزارش تصویری اختصاصی فراز از مراسم بدرقه رهبر جان‌فدا
علی باقری دبیر کل حزب اطلاح‌طلب «عهد» در گفتگو با فراز: